Een 3D-halsband voor de das

Jorinke Vos 30-06-2017 0 reacties

Tijdens de werkzaamheden op de A27 en de A1 let Rijkswaterstaat niet alleen op de omgeving en de weggebruikers, maar ook op dieren. Tussen Utrecht-Noord en Eemnes leven ongeveer 100 dassen. Omdat we dat graag zo houden, monitoren we de routes die de dassen afleggen bij de A27.

‘In de jaren 60 kwamen er bijna geen dassen meer voor in Nederland’, weet bioloog en dassenexpert Jaap Mulder, van Bureau Mulder-natuurlijk. Hij doet al 35 jaar onderzoek naar roofdieren in Nederland. Inmiddels gaat het beter met de das en lopen er zo’n 100 rond in de regio Utrecht. ‘Het is belangrijk dat dit zo blijft.’


Controle

Ecoloog van 3Angle, Bas Bakker, schreef het natuurplan voor het project A27/A1. ‘Specifiek voor dassen zijn we de samenwerking met Jaap Mulder aangegaan. Volgens de natuurwetgeving moet je maatregelen treffen voor beschermde diersoorten, zoals de das. Rijkswaterstaat wilde in dit project echter een stapje verder gaan en heeft ons tijdens de aanbesteding van het project uitgedaagd om te controleren of de maatregelen wel werken. En om ze direct te verbeteren indien dat niet het geval blijkt. Die uitdaging sloot naadloos aan bij onze eigen visie. Want het heeft weinig zin om maatregelen uit te voeren als ze niet werken. In samenspraak met Jaap Mulder stelden we hiervoor een plan op.’


Monitoren

Waar het om gaat? Bakker: ‘We monitoren de routes die de dassen afleggen in de omgeving van de A27. Dat doen we bijvoorbeeld door camera’s op te hangen op locaties waar dassen veel lopen. Door daar te filmen, kunnen we zien of de dassen in dezelfde mate aanwezig blijven tijdens de wegwerkzaamheden. ’Een tweede monitoringsmaatregel is het volgen van de dassen zelf. ‘We vangen een aantal dassen en doen hen een speciale halsband om. Hierin zit gps-software die de locaties van de dassen opslaat. De halsbanden zijn 3D-geprint, waardoor ze precies de vorm van de hals van de dassen volgen en ze er weinig last van hebben. In de afgelopen jaren zijn de bewegingen van de dassen langs de A27 nauwkeurig in kaart gebracht. Deze resultaten vergelijken we met de looppatronen van de dassen tijdens de werkzaamheden’, vertelt Bakker. ‘Als de dassen de bestaande looproutes niet veranderen, hebben de werkzaamheden geen verstorend effect.’


Bluetooth

We streven ernaar om, verspreid over de bouwperiode, 8 dassen te vangen en te volgen. Dat is volgens dassenexpert Mulder een mooie afspiegeling van de populatie. Vanaf de start van de wegwerkzaamheden worden alle gegevens elke 2 weken opgehaald en geanalyseerd. De monitoring door middel van camera’s is al gestart. Helaas is de techniek nog niet zo ver dat Bakker en zijn collega’s de data direct op hun computer kunnen downloaden. De gps-halsbanden werken als een soort bluetoothsysteem en hebben een beperkt bereik. De ecologen moeten dus naar het leefgebied toe om de data uit te lezen. Om de dassen zo min mogelijk te storen, gebeurt dat overdag als de dassen in hun burchten slapen.’   

 

Maatregelen
Als blijkt dat de dassen – die vooral ’s nachts actief zijn – last hebben van de wegwerkzaamheden zijn er verschillende opties. 3Angle kan bijvoorbeeld schermen plaatsen die de werkzaamheden van de dassen scheiden. Ook kan de aannemer de nachtelijke werkzaamheden verplaatsen naar overdag. Spannend is het allemaal wel, vinden beiden experts. Mulder: ‘Maatregelen worden zelden gemonitord. Een onderzoek als dit is dus niet eerder gedaan. We hebben daardoor alleen vermoedens hoe de dieren zullen reageren.’ Aan het einde van de werkzaamheden, eind 2018, wordt het onderzoek afgerond.

0  reacties